phil_small_150

Na zijn studie audiovisuele vormgeving aan de Amsterdamse Rietveld Academie ging Phil verder als festivalprogrammeur, scenarist en filmjournalist voor o.a. Oor en Nieuwe Revu. Hij verzamelt betaalbare kunst uit de periode rond 1900 en publiceerde in 2016 ‘Wien: een dame in chique zaken’, de fictieve biografie van een warenhuisonderneemster uit de eerste helft van de vorige eeuw. Minder chique zaken, zoals gênante selfies, verwaarloosde erfstukken en bizarre vakantiesouvenirs, hebben evenzeer zijn warme belangstelling. Ook in het schijnbaar banale en triviale kan tenslotte poëzie schuilen. En een goed verhaal.

Op loopafstand

In 1980 verhuisde ik voor mijn studie van het gemoedelijke Haarlem naar het onstuimige Amsterdam. Vrijwel direct vond ik een huurwoning in de Rivierenbuurt, onderdeel van H.P. Berlages magnifieke Plan Zuid. Uit die buurt ben ik nooit meer weggegaan, maar de schoonheid ervan ontdekte ik pas veel later. Zo kwam er geen woord van protest over mijn lippen toen halverwege de jaren tachtig de originele houten ramen in mijn straat werden vervangen door zogenaamd onderhoudsvriendelijke kunststof gedrochten. Handig toch?

Eén verhuizing en 36 jaar later prijs ik me gelukkig dat er ondanks de rücksichtsloze vernieuwingsdrift van toen zoveel ongeschonden is gebleven. Berlages eigen brug bevindt zich op loopafstand, evenals J.F. Staals Wolkenkrabber. Beide zijn verbonden door de Vrijheidslaan, met aan weerszijden huizenblokken van Piet Kramer en Michael de Klerk, voormannen van de Amsterdamse School. Iets meer naar het oosten, in de Lekstraat, belichaamt de synagoge van Abraham Elzas uit 1937 een volgende fase in de moderne architectuur: het Nieuwe Bouwen. Aan die buurt, omringd door de meesterproeven van een vooroorlogs, in baksteen gestold schoonheidsideaal, ben ik verknocht.

Maar dan die oorlog.

Over de brug van Berlage trokken in mei 1940 de Duitsers de stad binnen. Aan de voet van de Wolkenkrabber werden tijdens de laatste grote razzia op 20 juni 1943 joden bijeen gedreven. In de synagoge werd van diezelfde joden gestolen huisraad opgeslagen. Van mijn eigen adres werden in 1942 een diamantbewerker en zijn vrouw, een dochter en een grootmoeder weggevoerd naar, en omgebracht in, de vernietigingskampen Seibersdorf en Auschwitz.
Schilder en dichter Armando muntte ooit de term ‘schuldig landschap’. Wat dat betreft verdiende ook mijn Rivierenbuurt straf. In de jaren tachtig was men, met oogkleppen op renoverend, hard op weg die te voltrekken. Maar waar een volksdeel werd weggevaagd, overleefde een stadsdeel. Anno nu komt de klap des te harder aan door fotografische getuigenissen van de misdaden die hier ooit plaatsvonden naast de huidige situatie te leggen. De brug, de laan, de wolkenkrabber en de synagoge – zoek de verschillen; ze zijn er nauwelijks. Trouwens, op die 20ste juni 1943 scheen de zon net als nu alsof er niks aan de hand was.

Ooit, op een dieptepunt van de menselijke beschaving, werden miljoenen individuen onder één afzichtelijke noemer gebracht. Levensverhalen werden abrupt beëindigd en in het ergste geval compleet uitgewist. Het maakt wat wél is overgeleverd des te kostbaarder. Zoals het over de hele wereld gelezen oorlogsdagboek van Anne Frank. Voordat ze begin juli 1942 met haar familie in onderduik ging, woonde Anne aan het Merwedeplein. Vlak achter de Wolkenkrabber. Ook op loopafstand.

.
Aan De Slag

Klaar om Uw Boek te Maken?

Onze biografie-pakketten beginnen bij €1750. Vraag een vrijblijvend gesprek aan met ons team om te beginnen.