Thumbnail Maartje Smeets

Gedreven door nieuwsgierigheid koos Maartje na haar opleiding Ruslandkunde voor een loopbaan in de journalistiek. Ze werkte jarenlang op redacties voor de VARA, Dagblad Trouw en het Eindhovens Dagblad. Later paste ze haar journalistieke vaardigheden toe bij een communicatiebureau, waar ze wetenschap en beleid vertaalde naar een breed publiek. De liefde voor taal en het verhaal bracht haar naar Story Terrace. Als meisje uit een klein Limburgs dorp heeft ze altijd een fascinatie gehouden voor ‘de kleine geschiedenis’ en de schoonheid van het gewone. Maartje houdt van lange wandelingen, zwemmen en lezen.

Honderd jaar

Ik hoorde haar stem terug op de opname. Duidelijk oud en een beetje breekbaar, maar nog lang niet gebroken. De stem van mijn oma bracht me weer terug naar de warme voorjaarsdagen in de door haar zo geliefde tuin, waar we ter ere van haar honderdste verjaardag een aantal gesprekken hadden over haar leven.

Zij is mijn oma, maar ook een schat van verhalen, die teruggaan tot 1914. Het jaar dat ze als baby bijna omkwam in de slaapkamer boven de stal, waar een vuurzee was ontstaan door een broeiende berg hooi. Haar moeder, mijn overgrootoma Tru, was bezig met het zeven van het meel. Ze kon door de vuurzee niet meer bij haar pasgeboren kindje geraken. Vlakbij de boerderij stond een Duitse soldaat, die in het grensdorp Posterholt gestationeerd was. Gealarmeerd door de zwarte rook, rende hij naar de boerderij. Hij gooide een steen door de ruit en wist het kind met gevaar voor eigen leven uit de kamer te redden. “Het enige goede dat die Duitsers ooit gedaan hebben”, hoorde ik mijn oma met een verbeten klank zeggen. “Het was al bijna heel snel met afgelopen met mij. En nu zit ik hier nog. Honderd jaar later.”

Diezelfde Duitsers haalden een oorlog later haar grote liefde, mijn opa, bij haar weg om hem te werk te stellen in een Duits werkkamp. Opa wist te ontkomen en vluchtte terug naar het dorp. Daar kreeg hij, vlak na de oorlog, naast de eerste twee nog vijf kinderen, waaronder mijn vader.

Ik luisterde naar mijn oma die vertelde hoe ze als 18-jarig meisje vanuit het Limburgse dorp een maand lang haar zus Lena ging helpen in Amsterdam. Lena was als oudste al vroeg weg gestuurd om als hulp in de kost te gaan bij een chique gezin aan de Koninginneweg, om extra geld te verdienen voor haar familie. Het was een volkomen andere wereld, vol trams, wagens, mannen die narcissen verkochten op straat, het park vol flanerende dames in mooie jurken. Heel anders dan haar eigen woonplaats, waar mijn oma met haar ruw geworden handen voor dag en dauw de koeien moest melken, sokken moest stoppen, ham moest roken, groente moest inmaken, meel moest zeven en wat al niet meer.

Ze vertelde over haar jongste zoon, die stierf in het kraambed. Hoe ze hem niet meer mocht zien toen hij geboren was. Hoe ze daar op zaal lag, verloren en verslagen tussen de andere jonge moeders, met kindjes die blaakten van gezondheid. Hoe de dokter haar man opdroeg de wieg alvast uit de kinderkamer te halen voordat ze thuis kwam. Haar stem beefde van emotie toen ze mijn hand pakte en zei dat ze dat zo attent vond van die arts.

Mijn oma vertelde het verhaal van mijn familie. Ze legde mijn eigen wortels bloot en gaf me een kostbaar geschenk. Want hoe mooi is het om te weten waar je vandaan komt?

IMG_9048-3

Wil je meer over ons te weten komen en wat we doen?

Neem contact op via ons contactformulier – we horen graag van u.

Neem contact op